آیین مسلمیه ری یکصد سال قدمت دارد


همشهری آنلاین – رابعه تیموری:آخرین منزل هم حرم حضرت عبدالعظیم (ع) است و الکریم (ع) به یاد ٣ شب حیرانی مسلم‌بن عقیل (ع) در شهر کوفه، از سوگواران حسینی در سید میزبانی می‌کند. این آیین توسط «حاج محمد مرزوق عرب حائری» در شهری بنیان گذاشته شده است. آیین مسلمیه حرم سیدالکریم (ع) سال ۱۴۰۱ به ثبت ملی رسیده است.

حاج مرزوق که بود؟

حاج مرزوق طلبه جوان اهل دلی بود که صدای دلنشینی داشت و از کودکی دلباخته و روضه‌خوان سیدالشهدا (ع) بود. حاج «علی‌اکبر الفت» تعریف می‌کند : «حدود ۱۴۰ سال پیش، صنف بزازان تهران در مسجد میرزاموسی و نزدیک مسجد بازار هیئتی به نام «جان‌نثاران صنف بزاز تهران» راه می‌اندازند و برای مداحی و سینه‌زنی هیئت از همان ابتدا اصیل، حاج. مرزوق را به این هیئت دعوت کنند». پیرغلام سفیدموی شهری ادامه می‌دهد: «حاج مرزوق دومین بار سال ۱۲۷۰ به دعوت هیئت بنی‌فاطمه (س) که در قدمت، همپای هیئت بزازهاست به ایران می‌آید و این بار در ایران ماندگار می‌شود. او تصمیم می‌گیرد در جوار حرم حضرت عبدالعظیم (ع) مراسم عزاداری مسلم‌بن عقیل، اولین شهید کربلا برگزار می‌شود که به نام آیین «مسلمیه» معروف است و از آن زمان تا امروز هر سال در شهری برگزار می‌شود.»

‌چهارپایه‌خوانی در چهارسوق بازار ری

در مراسم سنتی سبک سوگواری تغییر پیدا می‌کند و زمینه‌خوانی و چهارپایه‌خوانی باب می‌شود. پیرغلام شهری از برگزاری این آیین که چنین می‌گوید: «در شب اول مراسم مسلمیه هیئت بنی‌فاطمه (س) و هیئت بزّازها و دسته‌هایی از قنات‌آباد و شهرری می‌آمدند و شب دوم مخصوص «جامعه وعاظ تهران» بود. شب سوم هم روحانیون «سادات شیرازی» میدان‌دار مراسم بودند».
خانه‌های چهارپایه‌خوانی مسلمیه ری از زمان حاج مرزوق ثابت بوده است: «سلطان الواعظین، مداحی هیئت سادات شیرازی‌ها وقتی در روز آخر مسلمیه چهارسوق بازار ری می‌رسید، روی چهارپایه می‌رفت و مداحی می‌کرد. او سیمای دلنشین و قد و قامت بلندی داشت و آنقدر بلند و رسا مداحی می‌کرد که صدایش بدون بلندگو هم به همه رواق‌های حرم حضرت عبدالعظیم (ع) می‌رسید».

  آیین مسلمیه ری یکصد سال قدمت دارد

عزاداری مسلمیه به شیوه زمینه‌خوانی است

حاج الفت مقرر است که مراسم مسلمیه در حرم شاه عبدالعظیم (ع) برگزار شود تا آیین‌نامه زمینه‌خوانی شهری در هیئت‌های تهران هم مرسوم شود. او می‌گوید : «زمینه‌خوانی را «حاج حسین‌بابا» متخلص به «مشکین» با کمک دوست و هم‌حل‌های خود «عارف قزوینی» ۱۲۰ سال پیش در شهرری ابداع کرد.
تا قبل از رواج آیین‌نامه زمینه‌خوانی، سینه‌زنی اهالی شهری به این صورت بود با ۲ دست، سه ضرب و بیوقفه سینه می‌زدند و سینه زنی تکدستی معمولی نبود، اما حسین بابای مشکین وقتی از قزوین به تهران داشت، با استقبال پرشور مداحان و سخنوران و سردمخوانان آن زمان شهری روبه رو شد. هر نوحه زمینه شرح حال کامل یکی از افرادی است که در کربلا بودند و نوحه‌های زمینه‌خوانی با دقت زیاد و با استناد به مقتل و احادیث و روایات صحیح سروده می‌شود».
زمینه خوانی، سینه‌زنی تکدستی است و میانداران آن باید به اشعار و نوحه‌ها مسلط باشند. نوحه‌خوانی مسلمیه به شیوه زمینه‌خوانی برگزار می‌شود و همه پیرغلامان تهران برای چهارپایه‌خوانی به شهری می آیند.