روش و راهکارهای کنترل بلوغ زودرس


در روز جهانی زودرس، راه حل کودک و راهکارهای کنترل این اتفاق بیشتر بدانیم.

بلوغ زودرس

شهرخوان: در روز جهانی کودک درباره بلوغ زودرس، راه حل‌های کنترل این اتفاق بیشتر بدانیم. مقایسه، وقتی درست است که افراد در شرایط مساوی قرار گیرند؛ بنابراین شرایط زندگی بچه‌های حالا را نه می‌توانم و نه باید با بچه‌های چند سال پیش مقایسه کرد. چرا که آخر آرزوی بچه‌های آن روز، تبدیل شدن به توپ پلاستیکی به توپ چهل تکه بود

کنترل بلوغ زودرس از مسیر آگاهی

مقایسه، وقتی درست است که افراد در شرایط مساوی قرار گیرند؛ بنابراین شرایط زندگی بچه‌های حالا را نه می‌توانم و نه باید با بچه‌های چند سال پیش مقایسه کرد. چرا که آخر آرزوی بچه‌های آن روز، تبدیل شدن به توپ پلاستیکی به توپ چهل تکه بود. اما آخر آرزوی بچه های حالا، پیدا نیست! گوش همه ما از خطرهای فضای مجازی و… پر است.

کنترل بلوغ زودرس در روز جهانی کودک

اما می‌خواهیم درباره اتفاقی تازه و البته ناخوشایند به‌نام «بلوغ زودرس» صحبت کنیم. بلوغ زودرس، موارد متعددی دارد که یکی از آنها، آگاه شدن از بچه‌ها از مسائلی است که تناسبی با سن آن‌ها ندارد. همان که قدیمی‌ها می‌گفتند: «فلانی غوره نشده، مویز شده» یا «فلانی، چشم و گوشش باز شده».

نشانه های بلوغ زودرس

با دکتر مهیا عابدی، روان‌شناس کودک و نوجوان گپی زده‌ایم تا درباره نشانه‌های بلوغ زودرس، تأثیر رسانه‌ها بر این اتفاق و راهکارهایی ویژه والدین به ما بگوید. فراموش نکنیم که امروز، ۱۶ مهر، روز جهانی کودک است.

مهم ترین مرحل زندگی

بلـوغ، یکی از مهم ترین مــراحل زندگی همه ماست. همه ما روزهای اضطراب، سردرگمی، ترس، خشم، شادی و بالندگی و… را تجربه کرده‌ایم. همان روزهایی که هر ساعت یک بار، احوالات‌مان تغییر می‌کرد؛ بنابراین بلوغ و نشانه‌های جسمی و روانی آن، کاملاً طبیعی است.

وقتی بلوغ زودرس اتفاق می‌افتد….

اما «بلوغ زودرس» ماجرایش فرق دارد. دکتر مهیا عابدی درباره بلوغ اینطور توضیح می دهد که:

«سن بلوغ دخترها بین ۹ تا ۱۳ سال و سن بلوغ پسرها را ۱۱ تا ۱۶ سال در نظر می‌گیریم. بنابراین وقتی زودتر از زمان اتفاق می‌افتد، نشانه‌های بلوغ می‌شود. این نشانه ها می توانند جسمی و روانی باشند. فقط جسمی یا فقط روانی باش.» او ادامه می‌دهد: «البته باید به بلوغ جسمی و جنسی، بلوغ اجتماعی را هم اضافه کرد.

بلوغ جسمی همان اتفاقاتی است که در پی تغییر هورمونی در قد و وزن و ساختار بدنی و… کودک دیده می‌شود. بلوغ روانی، زمانی است که در کودک تعارض‌ها، انزواطلبی، تغییرات رفتاری و… می‌بینیم و بلوغ اجتماعی وقتی اتفاق می‌افتد که کودک برای ورود به اجتماع آماده می‌شود و به او نگاه می‌کند.»

بلوغ زودرس فقط جسمی نیست

اشاره کردیم که تسریع روند تغییرات جسمی، روانی نشانه بلوغ زودرس است. دکتر عابدی در این باره می‌گوید: «در معاینات بالینی، می‌توانم بلوغ جنسی را مشاهده کنم. این است که این نوع بلوغ، بر بلوغ روانی و اجتماعی پیشی گرفته است.

در این حالت ساختار بدنی کودک، تغییرات بلوغ مشاهده می‌شود، اما و مهارت ورود به اجتماع وجود ندارد یا هنوز به پختگی لازم نرسیده است.

به این معنی که جسم، هنوز کودک را داشته است، اما روان کودک به پختگی رسیده است. برای مثال، سوالات جنسی کودک پرسیده شده یا مثلا در اینترنت، عکس‌های نامناسب را جست‌وجو می‌کند. این حالت خطرناک‌تر از تسریع بلوغ جسمی است.»

تسریع بلوغ روانی، خطرناک‌تر از بلوغ جسمی است

«اشاره که تسریع بلوغ روانی، خطرناکتر از بلوغ جسمی است و آن چه بسیار نگران‌کننده است، واکنش والدین در مقابل پرسش‌ها یا جست‌وجوهای کودک است».

دکتر عبدی ادامه می‌دهد: اگر والدین راه‌حل‌های برخورد با کودک را بلد و با هوشیاری کامل، با او رفتار کنند، مشکل‌ساز نیست. دیده شده حتی در والدینی که پس از مراجعه، توصیه یا راهکارهای لازم را هم دریافت می‌کنند، واکنش‌های نامناسبی به رفتار کودکان دارند.

برای مثال او را تنبیه بدنی یا کلامی کرده و این مسئله به کودک می‌افزاید.

دوره بلوغ

دکتر مهیار عابدی درباره سیر دوره بلوغ می‌گوید: بلوغ، با صفر همراه است. اما حد این بسیار مهم است. والدین نباید با رفتار و گفتارشان، به این بیفزایند. افزایش میزان مصرف کودک، خود یکی از عوامل تسریع روند بلوغ است. بنابراین بسیار مهم است که رفتار والدین در برابر سؤال‌ها، جست‌وجوها یا رفتارهای کودک در دوره بلوغ، چگونه است.

سست نباشید

از اصطلاح «سست بودن» استفاده کنم. دکتر عابدی ادامه می‌دهد: «خانواده‌های ما در فراگیری مهارت‌های ارتباطی با کودک، سست هستند.

مطالعه کتابهای مناسب در حوزه روانشناسی کودک

بهجای بررسی با کارشناس، مطالعه کتابهای مناسب در حوزه روانشناسی کودک یا جستوجوی مطالب مرتبط با تربیت کودک از سایتهای معتبر و مطالعه آنها. فقط نگران هستند!» او اضافه می‌کند: «والدین وقتی به یاد فراگیری مهارت‌های ارتباط با کودک می‌افتد که کودک از آن‌ها سوال جنسی می‌پرسد و آن‌ها نمی‌دانند چه کنند. پس از اولین مسئله، فراگیری مهارت های ارتباطی با کودک است.»

باید از شما بشنوید

یکی از رایج ترین پرسش های کودکان، مسئله تولد آنهاست. به این فکر کرده‌اید که در پاسخ به فرزندتان در این خصوص چه تصمیمی بگیرید؟ دکتر عابدی می‌گوید: «اگر بچه‌ها از والدینشان پاسخ درستی نمی‌گیرند – در هر زمینه – یا بترسند سؤال‌هایی را از آن‌ها بپرسند، همه یا در اینترنت آن را جست‌وجو کرده یا از همسالان‌شان می‌پرسند.

پاسخ اینترنتی یا دوستان، پاسخی نیست که شما فرزندتان را دوست دارید! بنابراین اولا سعی کنید با فرزندتان به‌قدری دوست باشید که از شما نترسد. دوم این که برای پاسخ دادن به سؤالات فرزندتان، آگاهی کسب کنید.»

سن آن‌ها بسیار مهم است

برای هر کاری، سن مناسبی وجود دارد. دکتر عابدی دراینباره میگوید:

«از زمان تولد تا سه سال، دوم ارتباط با رسانه، ممنوع است. حتی بهتر است برای سرگرم کردن کودک – نوزاد شش ماه متوجه نور می‌شود –

از نور موبایل هم استفاده نمی شود» دکتر مهیار عابدی ادامه می دهد: «از سه به بعد، روزانه نیم تا یک ساعت تماشای کارتون، مجاز است. کارتون‌ها باید دارای موضوع خانوادگی باشند، با شخصیت‌های لطیف و عرفی از خشونت‌ها بوده و کلام باید ساده باشند.

نکته بسیار مهم، توجه به سن نوشته شده روی سیدی‌هاست» دکتر عبدی ادامه می‌دهد: «براساس فضای خانوادگی، از پنج سال بعد از ورود به دوره پیش‌دبستانی، امکان استفاده از تبلت امکان پذیر است، اما برای تماشای کارتون یا بازی.

در این سن، چون بچه‌ها کلامی را می‌فهمند، مفهوم زمان را متوجه می‌شوند. بنابراین می‌توان به آن‌ها اجازه داد در مدت مشخص، بدون حضور والدین، همان مواردی را که والدین مشخص کرده‌اند را تماشا کنند یا با آن بازی کنند.» او ادامه می‌دهد: «یک تا یک ساعت و نیم در ۲۴ ساعت؛ زمان مجاز تماشای فیلم یا کارتون یا بازی با بازی های یارانه است.»

دکتر مهیا عابدی درباره سن هفت سال به بالا می‌گوید: «از این سن به بعد، بچه‌ها می‌توانند گزینه‌های والدین مانند فیلم یاکارتون را به مدت ۲/۵ تا ۳ ساعت در طول شبانه‌روز یا با بازی‌های رایانه‌های بازی‌کننده انتخاب کنند.»